Cervixkankerscreening

Gevalideerd door Cebam in januari 2011

Auteurs: F. Smeets, V. Verhoeven, M. Baay, S. Weyers, C. Colpaert, F. Govaerts

icon Richtlijn (505.34 kB)

  • Screening door middel van uitstrijkjes, gevolgd door een adequate opvolging van de gevonden afwijkingen, is een werkzame preventieve interventie om de morbiditeit en mortaliteit door cervixkanker te verminderen. Als de randvoorwaarden vervuld zijn, dan hoort het tot de taken van de huisarts om dit aan zijn patiënten aan te bieden.
  • We bevelen aan om gebruik te maken van de dunnelaagtechniek.
  • Alle vrouwen tussen 25 en 64 jaar moeten om de 36 tot 60 maanden gescreend worden, tenzij er contra-indicaties zijn. Al dan niet gevaccineerd zijn maakt daarbij op dit ogenblik nog geen verschil.
  • HPV-bepaling is slechts voor enkele specifieke indicaties aangewezen.
  • Het uitvoeren van het uitstrijkje wordt altijd voorafgegaan door volledige risicocommunicatie over de aandoening en het onderzoek. Op die manier bestrijden we de voornaamste bijwerking van het screenen, namelijk angst.
  • Afwijkingen worden opgevolgd conform de actuele Vlaamse beleidsadviezen. Dit geeft bescherming tegen de risico’s van overbehandeling.
  • De huisarts noteert de datum van het laatste optimale negatieve uitstrijkje in zijn medisch dossier en neemt initiatieven om te bewaken dat het volgende uitstrijkje tijdig wordt uitgevoerd.
  • Toegediende HPV-vaccins worden geregistreerd in Vaccinnet.
Algemene beoordeling van het cervixepitheelBeleidsvoorstel
Kwaliteit is onvoldoende. Herhaal het uitstrijkje na 3-6 maanden.
Negatief voor intra-epitheliale leasie of maligniteit (nIlM):
deze categorie bevat alle normale uitstrijkjes en alle uitstrijkjes met uitsluitend reactieve veranderingen.
Normaal screeningsinterval: 3 jaar, behalve na eerste uitstrijkje: interval van 1 jaar 89.
Begin screening: 25 jaar
Eindleeftijd screening: 64 jaar
‘Atypical Squamous Cells of Undetermined Significance’ (ASC-US) hrHPV-test:
  • hrHPV-positief: onmiddellijke verwijzing voor colposcopie en biopsie.
  • hrHPV-negatief: uitstrijkje na 12 maanden 90.
ASC-US+infectie Infectie + hrHPV-negatief: herhaling na behandeling van de infectie maar ten vroegste 3 maanden na het vorige uitstrijkje.
Infectie + hrHPV-positief: eerst infectie behandelen, dan colposcopie.
ASC-H (atypische squameuze cellen, H-SIl kan niet
met zekerheid uitgesloten worden)
Verwijzen naar gynaecoloog voor colposcopie en biopsie.
L-SIL (HPV-effect, CIn I) Uitstrijkje na 6 maanden:
  • HPV-positief: colposcopie en biopsie.
  • HPV-negatief: herhaal na 12 maanden.
H-SIL (CIn II, CIn III, CIS) Verwijzen naar gynaecoloog voor colposcopie en biopsie.
Aanwezigheid van normale endometriumcellen: 
  • <40 jaar:="" wordt="" niet="" vermeld="" li="">
  • >40 jaar: aanwezigheid wordt vermeld, doch wordt niet beschouwd als epitheliale afwijking
Aanwezigheid van endometriumcellen interpreteren in de klinische context: menses? eerste helft menstruele cyclus? Hormonale substitutie? Intra-uterien voorbehoedsmiddel?
Endometriumcellen na de menopauze moet steeds verder onderzocht worden: verwijzing naar de gynaecoloog voor gecombineerde colposcopie en hysteroscopie, met eventueel biopsiename indien mogelijk.
‘Atypical glandular Cells’ (AgC): atypische glandulaire cellen, endocervicaal, endometriaal of nOS (not Otherwise Specified: niet nader gespecificeerd) Verwijzen naar gynaecoloog voor colposcopie, biopsie, endocervicale en endo-
metriale weefselafname.
AGC-voorkeur neoplasie Verwijzen naar gynaecoloog.
AIS-ecc: endocervicaal adenocarcinoma in situ Verwijzen naar gynaecoloog.
Invasief carcinoom, plaveiselcel- of adenocarcinoom Verwijzen naar gynaecoloog.
Normaal uitstrijkje na behandeling voor H-SIl of AIS-ecc Na excisionele of ablatieve behandeling voor CIN II, CIN III of AIS: uitstrijkje 6, 12 en 24 maanden na behandeling. Ook colposcopie en hrHPV-test 6 maanden na behandeling. Jaarlijks uitstrijkje tot 5 jaar na behandeling. 
Daarna normaal screeningsinterval.
Na excisionele of ablatieve behandeling voor CIN I: uitstrijkje 6, 12 en 24 maanden na behandeling. daarna normaal screeningsinterval.

Datum:

«NAAM» «VOORNAAM»
«ADRES» «HUISNUMMER»
«GEMEENTE»

Geachte mevrouw

Kanker van de baarmoederhals (cervixkanker) is de zevende meest voorkomende kanker bij vrouwen. Toch kan deze kanker in de meeste gevallen vroegtijdig ontdekt worden, op een ogenblik dat volledige genezing nog mogelijk is. Deze vroegtijdige opsporing is mogelijk door het regelmatig laten uitvoeren van een uitstrijkje.

Als de door u aangewezen beheerder van uw Globaal Medisch Dossier, wil ik dan ook bewaken dat u dit onderzoek tijdig aangeboden krijgt.
Voor zover mijn gegevens volledig zijn, heeft u de voorbije drie jaar geen uitstrijkje laten doen.
Als dit klopt, dan kunt u voor het uitvoeren van de test telefonisch met mij een afspraak maken op nummer ……….
Ik kan dan ook uitleggen hoe het onderzoek in optimale omstandigheden kan uitgevoerd worden.
Er zijn ook een aantal redenen waarom een uitstrijkje niet of nog niet kan uitgevoerd worden. Ook die zullen we aan de telefoon overlopen.

Als u de voorbije drie jaar ergens anders een uitstrijkje liet maken, dan heeft mijn collega mij daarvan niet op de hoogte gebracht. In dat geval is onmiddellijke herhaling van het onderzoek waarschijnlijk niet nodig.
Toch hecht ik er, als beheerder van uw globaal medisch dossier, belang aan om deze informatie te krijgen. Op die manier kan ik mee bewaken dat ook in de toekomst de uitstrijkjes op het juiste tijdstip uitgevoerd worden.
Daarom wil ik u vragen om mij toch de datum van het vorige uitstrijkje door te geven.

Uiteraard kunt u voor bijkomende inlichtingen steeds met mij contact opnemen.

Vriendelijke groeten