Een gezondheidsgids. Editoriaal

Soms slaat het noodlot onverbiddelijk toe. Een jonge vrouw, moeder van twee kinderen, met toenemende pijn in de schouder, blijkt een kleincellig longcarcinoom te hebben, gemetastaseerd, prognose dus zeer slecht. Ooit gerookt? Neen, nooit. Zit het misschien in de familie? We blijven hopen dat als we dit of dat hadden gedaan, het misschien anders had gelopen.

We willen de ziekte voor zijn en ze liefst voorkomen. We worstelen met dit ‘Sein zum Tode’, nochtans is het juist de dood die volgens Heidegger het leven voldoende spankracht geeft. Zonder dood op het einde van het leven zouden we ons mateloos vervelen 1 . Misschien mag die dood er dan wel zijn, maar het liefst op het einde van een lang, gelukkig en gezond leven. Een ‘gezondheidsgids’ kan dan het juiste receptenboekje zijn om dit te bereiken.

Ook Domus Medica heeft zo’n handleiding voor een lang en misschien gelukkig leven uitgegeven 2 . Het oogt buitengewoon mooi en zelfs een zeer kritisch oog moet toegeven dat de keuzes die men binnen het kader van gezondheidspromotie gemaakt heeft, zeer goed zijn. Het gaat om interventies waarvan de werkzaamheid goed tot zeer goed is onderbouwd. Men heeft ook zeer goed die items gekozen die de huisarts juist het best bij de patiënt kan aankaarten. Vijf aanbevelingen gaan over leefstijl en gezondheid, hier komen zelfs geen medische interventies aan te pas. De auteurs kunnen dus rekenen op onze waardering voor het gepresteerde werk. Enkel het uitgeven van een mooie, degelijke, met werkzame interventies onderbouwde gids die de huisarts doelmatig aan zijn patiënten kan aanbieden, is daarom nog niet doeltreffend. Het in de praktijk gebruiken en toepassen van deze ‘Gezondheidsgids’ blijft een hachelijke onderneming. Als we een periodieke gezondheidsevaluatie aanbieden aan meestal gezonde patiënten, blijft de participatiegraad van de doelpopulatie de flessenhals voor doeltreffendheid. De individuele patiënt kan misschien baat vinden bij de interventie, maar het effect op bevolkingsniveau ziet men pas wanneer voldoende patiënten participeren.
Een onderzoek in opdracht van de Amerikaanse ‘National Commission on Prevention Priorities’ berekende hoeveel QALY’s gered konden worden, als men de bestaande screeningsdekking zou kunnen optrekken tot 90% van de populatie. De belangrijkste winsten werden gerealiseerd voor het periodiek opsporen van roken en het aanbieden van een korte interventie (1 300 000 QALY’S). Maar ook voor colorectale kanker, griepvaccinatie bij risicogroepen, borst- en cervixkanker en aspirineprofylaxis kon men nog aanzienlijke winst maken 3 .

Een tweede heikel punt: hoe organiseren we de interventies op praktijkniveau? De ‘afsprakenkaart’ oogt zeer aantrekkelijk, maar ervaring leert dat, net als met de ‘diabetespas’, enkel een beperkt deel van de patiënten hiermee omkan. Ondersteuning met allerhande tools en geïntegreerde software zal hier de sleutel zijn. In de PERFORMstudie nam het preventieaanbod in absolute cijfers toe met 22,8% in de huisartsenpraktijken die met tools werden ondersteund om het managen van deze periodieke interventies mogelijk te maken, in vergelijking met de praktijken die niet werden ondersteund 4.

Is gezondheid een doel op zich of is het enkel een middel om een gelukkig mens te zijn? De filosoof zal onmiddellijk twee nieuwe vragen stellen: wat is geluk en wat is een gelukkig mens? Hier is te weinig ruimte om ook maar een begin van antwoord te geven. Maar toch zijn er gezondheidstips waarvoor geen evidentie bestaat, tips die dus helemaal niet thuishoren in een gezondheidsgids, maar die in dit eerste nummer van het jaar – als nieuwjaarswens vanwege de redactie – wel op hun plaats zijn: een liefdevolle relatie met je partner onderhouden, veel tijd met je geliefden doorbrengen bijvoorbeeld aan de eettafel, veel plezier maken en één televisietoestel in huis.

M. Lemiengre, hoofdredacteur

Huisarts Nu 2011;40(1):3

Literatuur

  1. Heidegger M. Zijn en tijd (vertaling Wildschut M.). Amsterdam: Boom uitgeverij, 1988.
  2. www.domusmedica.be/gezondheidsgids
  3. Maciosek MV, Coffield AB, Edwards NM, et al. Priorities among effective clinical preventive services: results of a systematic review and analysis. Am J Prev Med 2006;31:52-61.
  4. Dubey V, Mathew R, Iglar K, et al. Improving preventive service delivery at adult complete health check-ups: the Preventive health Evidence-based Recommendation Form (PERFORM) cluster randomized controlled trial. BMC Fam Pract 2006;7:44.