Arm maakt nog steeds ziek

We worden almaar ouder, wat op zich een lovenswaardige zaak is. Maar worden we hierdoor ook niet almaar zieker? Eens boven de 70 jaar lijdt 50 tot 70% van de mensen aan minstens twee chronische aandoeningen waarvan ze vaak niet meer zullen genezen. Toch is de actuele zorg vooral nog sterk georiënteerd op bestrijding van individuele ziekten, eerder dan op multimorbiditeit in relatie tot leeftijd en socio-economische achtergrond. Recent nog publiceerde het KCE zijn ‘position paper’ waarin twintig aanbevelingen en zowat vijftig actiepunten beschreven staan om ons gezondheidssysteem beter voor te bereiden op chronische zorg en multimorbiditeit (zie ook blz. 63).1

Onlangs rapporteerden Barnett et al. in de Lancet over hun cross-sectionele studie in 314 praktijken in Schotland waarbij gegevens over 1 751 841 mensen werden geanalyseerd.2 Zij beschreven het voorkomen in aantal en aard (fysiek en mentaal) van veertig verschillende aandoeningen, naast leeftijd, geslacht en socio-economische toestand.

Het zal niet verrassen dat de prevalentie van multimorbiditeit (gedefinieerd als het voorkomen van twee of meer aandoeningen) ook hier steeg met de leeftijd en kon worden vastgesteld bij de meeste mensen boven 65 jaar. Maar in absolute cijfers leden meer jonge mensen (<65 jaar) tegelijkertijd aan minstens twee verschillende chronische aandoeningen.

Tevens viel het op dat multimorbiditeit tien tot vijftien jaar eerder ontstaat bij mensen uit socio-economisch achtergestelde buurten in vergelijking met de meest welvarende wijken.

Sociale achterstand kon men vooral in verband brengen met het voorkomen van mentale ziektebeelden, die vaker blijken voor te komen als ook het aantal lichamelijke ziekten toeneemt of de ernst van de sociale armoede.

Wordt het geen tijd dat er meer onderzoek gebeurt naar de interactie van onze sociale leefomgeving op onze integrale gezondheid, en dat deze bekommernissen deel gaan uitmaken van zowel het medische onderwijs als van de politieke besluitvorming op het vlak van gezondheidszorg? De uitdaging is groot, want niet alleen de leeftijd is bepalend voor multimorbiditeit, ook ‘arm maakt nog steeds ziek’…

Johan Wens

Barnett K, Mercer SW, Norbury M, Watt G, Wyke S, Guthrie B. Epidemiology of multimorbidity and implications for health care, research, and medical education: a crosssectional study. Lancet 2012;380:37-43.


Literatuur

  1. Paulus D, Van den Heede K, Mertens R. Position paper: organisatie van zorg voor chronisch zieken in België. Health services Research (HSR). Brussel: federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE). 2012. KCE Reports 190As. D/2012/10.273/82.
  2. Barnett K, Mercer SW, Norbury M, Watt G, Wyke S, Guthrie B. Epidemiology of multimorbidity and implications for health care, research, and medical education: a crosssectional study. Lancet 2012;380:37-43.