Stoppen met roken: zelfde klemtonen, andere invulling

Hoengenaert J.-P. Opvolgrapport Richtlijn voor goede medische praktijkvoering: Stoppen met roken (vierde opvolgrapport, januari 2013). www.domusmedica.be/richtlijnen

In januari 2013 werd het opvolgrapport ‘Richtlijn voor goede medische praktijkvoering: Stoppen met roken’ gepubliceerd. Hoewel de medicamenteuze ondersteuning inhoudelijk wat aanpassingen kent, blijven de klemtonen en de essentie van de richtlijn ongewijzigd.

Kort-nieuws-7Het identificeren en noteren van het rookgedrag van de patiënt en het aanbieden van rookstopadvies op maat van de patiënt, vormen het vertrekpunt van het handelen. Het peilen naar de rookstopmotivatie, het verhogen van die motivatie en de minimale interventiestrategie zijn de logische volgende stappen in de begeleiding door de arts.

Is de roker klaar om te stoppen met roken, dan spreekt de huisarts een stopdatum af, neemt de drempels met de roker door en biedt hij bij nicotineverslaving medicamenteuze ondersteuning aan. In dit laatste onderdeel onderscheidt het opvolgrapport zich wezenlijk van de voorgaande update. Wenst de roker medicamenteuze ondersteuning, dan zal varenicline de voorkeursmolecule zijn omdat het significant effectiever is dan elke vorm van nicotinesubstitutietherapie (NST), bupropion of stoppen zonder medicamenteuze ondersteuning.1 Deze superioriteit van varenicline op vlak van efficiëntie wordt trouwens door de recentste publicatie van Cahill in de Cochrane database nog maar eens bevestigd.2 Eerdere twijfels rond het veiligheidsprofiel van de molecule zijn ondertussen door meerdere meta-analyses weerlegd, zowel op cardiovasculair3,4 als psychiatrisch5,6 vlak.

Kiest de patiënt om welke reden dan ook voor een andere molecule, dan zijn zowel bupropion als NST in al hun vormen effectief. Hoewel lang gedacht werd dat de combinatie van diverse NST-producten of hoger gedoseerd NST een meerwaarde zou bieden ten opzichte van gewoon gedoseerd NST, blijkt dit niet het geval. Enkel hooggedoseerd NST zou misschien bij sommige rokers tot betere resultaten leiden, maar het waarom blijkt niet noodzakelijk iets te maken te hebben met de score van de roker op de Fagerstrom-test.

Natuurlijk blijft uiteindelijk het opvolgconsult binnen de eerste week na het stoppen met roken behoren tot de standaardhandeling.

De minimale interventie en de gedragsmatige aanpak van de roker blijft de basis vanwaaruit iedere rookstopinterventie vertrekt. Wordt medicatie geassocieerd, dan verdient varenicline de voorkeur. 

Tot slot willen we nog benadrukken dat wanneer een arts zelf de rookstopinterventie niet wil opnemen, het zijn taak is door te verwijzen naar een collega-arts, een tabakoloog of een gespecialiseerd centrum.

Jean-Pierre Hoengenaert

  1. Mills EJ, Wu P, Lockhart I, et al. Comparisons of high-dose and combination nicotine replacement therapy, varenicline, and bupropion for smoking cessation: a systematic review and multiple treatment meta-analysis. Ann Med 2012;44:588-97. Erratum in: Ann Med 2012;44:597.
  2. Cahill K, Stevens S, Perera R, Lancaster T. Pharmacological interventions for smoking cessation: an overview and network metaanalysis. Cochrane Database Syst Rev 2013 May 31;5:CD009329. doi:
  3. Prochaska JJ, Hilton JF. Risk of cardiovascular serious adverse events associated with varenicline use for tobacco cessation: systematic review and meta-analysis. BMJ 2012;344:e2856. doi: 10.1136/bmj.e2856.
  4. Rigotti NA, Pipe AL, Benowitz NL, Arteaga C, Garza D, Tonstad S. Efficacy and safety of varenicline for smoking cessation in patients with cardiovascular disease: a randomized trial. Circulation 2010;121:221-9.
  5. Williams JM, Anthenelli RM, Morris CD, et al. A randomized, double-blind, placebocontrolled study evaluating the safety and efficacy of varenicline for smoking cessation in patients with schizophrenia or schizoaffective disorder. J Clin Psychiatry 2012;73:654-60. Erratum in: J Clin Psychiatry 2012;73:1035.
  6. Robert M, Anthenelli MD, Morris CD, et al. Varenicline increases smoking cessationinsubjects with depression: a randomized, placebo-controlled trial. http://annualmeeting.psychiatry.org/