Nut van grootschalige preventieve onderzoeken

Krogsbøll L, Jørgensen K , Larsen C, Gøtzsche P. General health checks in adults for reducing morbidity and mortality from disease: Cochrane systematic review and meta-analysis. BMJ 2012;345:e7191.

Deze Cochrane systematische review en meta-analyses onderzochten het nut van preventieve gezondheidsonderzoeken bij volwassenen om de morbiditeit en de mortaliteit te verminderen. Men onderzocht enkel de gerandomiseerde trials die een volledig gezondheidsonderzoek vergeleken met geen onderzoek en bij populaties die niet geselecteerd waren op een ziekte of een risico.

Ook hield men enkel rekening met gezondheidsonderzoeken die meer dan een risicofactor of ziekte nagingen. De trials die ouderen bekeken, werden niet geïncludeerd. Twee onafhankelijke waarnemers gingen na of de voorwaarden vervuld waren, de data correct waren samengesteld en of er mogelijke bias was.

Er werden zestien onderzoeken nagekeken waarvan veertien voldoende data bevatten. Negen onderzoeken bevatten data in verband met mortaliteit en gaven een risico aan van 0,99 (95%-BI: 0,95-1,03). Acht onderzoeksgegevens gingen over de cardiovasculaire mortaliteit en acht over mortaliteit ten gevolge van kanker. Er werden geen voordelen gevonden van gezondheidsonderzoeken op morbiditeit, hospitalisatie, ziekte, angst, bijkomende doktersraadplegingen of arbeidsongeschiktheid.

Niet al deze onderzoeken hebben deze data onderzocht. Een onderzoek toonde zelfs een stijging van 20% van nieuw gestelde diagnoses per deelnemer gedurende zes jaar, vergeleken met de controlegroep. Er was tevens een stijging van het aantal mensen met zelfgerapporteerde chronische ziekten en een onderzoek vond zelfs een gestegen prevalentie van hypertensie en hypercholesterolemie. Twee van de vier onderzoeken toonde een stijging van het gebruik van antihypertensiva.

Globale gezondheidsonderzoeken toonden geen vermindering van morbiditeit of mortaliteit noch op cardiovasculair gebied noch op gebied van kanker. Er was wel een stijging van het aantal nieuwe diagnoses. Belangrijke schadelijke effecten werden echter niet geregistreerd.

Of door deze vaststelling alle andere initiatieven van screening, zoals borstkankerscreening of darmkankerscreening, moeten worden weggeveegd, is te kort door de bocht. Vermoedelijk is iedereen jaarlijks onderwerpen aan een reeks gezondheidsonderzoeken nutteloos. Dit kan zelfs leiden tot overdiagnosen.

Of het voldoende is om enkel gericht onderzoek te doen als er klachten zijn, wordt door deze studie niet echt bevestigd. Zoals vaak zal de gulden middenweg bewandelen nog steeds de beste strategie zijn.

Lut De Deken