Cochrane Collaboration viert 20 jaar met kwalitatief onderzoek

Gülmezoglu AM, Chandler J, Shepperd S, Pantoja T. Reviews of qualitative evidence: a new milestone for Cochrane [editorial]. Cochrane Database of Systematic Reviews 2013;11:ED000073. dx.doi. org/10.1002/14651858.ED000073

In 2013 bestond de Cochrane Collaboration twintig jaar. In die twintig jaar heeft dit internationaal netwerk bergen werk verzet. De Cochrane Database of Systematic Reviews bevat nu meer dan 5600 gepubliceerde reviews en meer dan 2300 protocols voor reviews die in ontwikkeling zijn.1 Daar waar de focus van de Cochrane Collaboration in de beginperiode vooral gericht was op de synthese van de effecten van interventiestudies – in de eerste plaats van gecontroleerde gerandomiseerde studies – is men de focus in de laatste jaren gaan verbreden naar de synthese van andere soorten studies.

Een voorbeeld hiervan zijn reviews over diagnostische testresultaten, reviews over prognose en reviews van goed uitgevoerde niet-gerandomiseerde studies over de nadelige effecten van interventies.1 Een laatste evolutie in die verbreding is nu de publicatie van een eerste review die de synthese brengt van kwalitatief onderzoek. Dit mag men terecht een mijlpaal noemen en tegelijk een belangrijke erkenning van de aanvullende bijdrage die kwalitatief onderzoek kan brengen aan de vergaarde synthese van de resultaten van kwantitatief onderzoek.

Het is dan ook exact op deze manier dat deze eerste review van kwalitatief onderzoek (‘Barriers and facilitators to the implementation of lay heath worker programmes to improve access to maternal and child health’2) werd uitgevoerd: als aanvulling op een eerdere synthese van kwantitatief onderzoek (‘Lay health workers in primary and community health care for maternal and child health and the management of infectious diseases’3). De resultaten van beide reviews werden trouwens al opgenomen in een recente richtlijn van de WGO4, waarbij de resultaten van de synthese van het kwalitatief onderzoek de keuzes voor de praktische implementatie hebben gestuurd. Dit illustreert heel mooi hoe kwantitatief onderzoek en kwalitatief onderzoek op elkaar kunnen inhaken en een basis kunnen vormen voor een verbeterde kwaliteit van de zorg waarbij niet alleen aandacht besteed wordt aan ‘wat werkt?’ maar ook aan ‘hoe kan dit in de praktijk verwezenlijkt worden?’

Om dit laatste te kennen moet men de visie van de betreffende zorgverleners en vertegenwoordigers van zorginstanties bevragen over wat de implementatie bevordert en wat deze hindert. Zo kan verschillend kwalitatief onderzoek op verschillende plaatsen en in verschillende settings het meest omvattende beeld geven van welke factoren een rol kunnen spelen.

Het is de bijzondere bijdrage van deze Cochrane review dat ze op een rigoureuze wijze een welomschreven methodiek volgt die erop gericht is zo betrouwbaar mogelijk een synthese te brengen van het betreffende kwalitatief onderzoek. Het onderwerpt daarbij alle geïncludeerde studies aan een rigoureuze evaluatie – zoals dat ook de standaard is in alle andere Cochrane reviews – van de kwaliteit van het onderzoek en van de rapportering. Daarbij wordt de lat hoog gelegd en wordt meteen een goed voorbeeld gegeven van ‘best practice’ in de synthese van kwalitatief onderzoek.

Marc Van Nuland

  1. Chandler J, Hopewell S. Cochrane Methods - twenty years experience in developing systematic review methods. Systematic Reviews 2013;2:76. dx.doi.org/10.1186/2046- 4053-2-76
  2. Glenton C, Colvin CJ, Carlsen B, Swartz A, Lewin S, Noyes J, Rashidian A. Barriers and facilitators to the implementation of lay health worker programmes to improve access to maternal and child health: qualitative evidence synthesis. Cochrane Database of Systematic Reviews 2013;10:CD010414. dx.doi. org/10.1002/14651858.CD010414.pub2
  3. Lewin S, Munabi-Babigumira S, Glenton C, et al. Lay health workers in primary and community health care for maternal and child health and the management of infectious diseases. Cochrane Database of Systematic Reviews 2010;3:CD004015. dx.doi.org/10.1002/14651858.CD004015.pub3
  4. World Health Organization. Optimizing health worker roles to improve access to key maternal and newborn health interventions through task shifting (OPTIMIZEMNH). Geneva, Switzerland: WHO; 2012. www.optimizemnh.org (5 november 2013)