Helpen probiotica antibioticageassocieerde diarree voorkomen?

Allen SJ, Wareham K, Wang D, et al. Lactobacilli and bifidobacteria in the prevention of antibiotic-associated diarrhoea and Clostridium Difficile diarrhoea in older patients (PLACIDE): a randomised doubleblind, placebo-controlled, multicentre trial. Lancet 2013;382:1249-57.

Het associëren van lactobacilli en bifidobacteria aan een antibioticumtherapie heeft geen preventief effect op het voorkomen van diarree bij oudere, gehospitaliseerde patiënten. Tot die conclusie kwam deze pas verschenen gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde multicenterstudie (PLACIDE).

Dit lijkt verrassend, omdat er voordien heel wat meta-analyses zijn verschenen die aantonen dat probiotica het risico op antibioticageassocieerde diarree verminderen. Volgens de auteurs van de PLACIDE-studie is dat te verklaren door de grote heterogeniteit van de studies die in de meta-analyses werden geïncludeerd (karakteristieken van de deelnemers, studieopzet, gebruikte microbiële preparatie, duur van de antibioticuminname).

De statistische heterogeniteit ondermijnen volgens hen de resultaten. Dit terwijl, anderzijds, de European Society for Primary Care Gastroenterology in een nieuwe referentiegids tot een consensus is gekomen dat het gebruik van L. paracasei het voorkomen van antibioticageassocieerde diarree significant doet dalen.1 De vaststelling dat vele auteurs van deze referentiegids sponsoring aangeven van verscheidene voedings- en famaceutische bedrijven, kan wel een deuk geven aan de geloofwaardigheid van de gids.

Over het nut van probiotica bestaan in elk geval nog vele vraagtekens. In het tijdschrift Minerva wordt in een bespreking van een onderzoek naar de invloed van Lactobacillus GG op diarree bij kinderen gewaarschuwd voor het generaliseren van effecten die met één probioticum worden beschreven.2 Zelfs het generaliseren binnen één genus van probiotica kan tot foute informatie leiden.

De auteurs van de PLACIDE-studie schrijven in hun bespreking dat we eigenlijk helemaal niet goed begrijpen hoe antibiotica diarree veroorzaken en hoe karakteristieken van de darmflora dit proces zouden kunnen beïnvloeden.

Bovendien, schrijven ze, varieert deze flora nog van persoon tot persoon en wordt deze beïnvloed door leeftijd, chronische ziekte, frailty, dieet en zorgsetting. Tot slot kan men zich afvragen of een extra ‘pil’ hier echt op zijn plaats is. Meer dan vier vijfden van de in aanmerking komende patiënten aan de PLACIDEstudie weigerden deel te nemen, vooral omdat ze vonden al te veel medicatie in te moeten nemen. Verder blijkt de incidentie van Clostridiumgerelateerde diarree te dalen, wellicht ook door het beter in acht nemen van hygiënische maatregelen en een restrictiever antibioticabeleid.3

Nicholas Matthijs

  1. APS Hungin, C Mulligan, B Pot et al. Systematic review: probiotics in the management of lower gastrointestinal symptoms in clinical practice – an evidence-based international guide. Alimentary Pharmacology & Therapeutics 2013, Vol 38, Issue 864-866. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/apt.12460/full
  2. Van Winckel M. Voorkomt Lactobacillus GG diarree bij antibioticagebruik? Minerva 2001;30:137-8.
  3. Zie de aanbevelingen van de Hoge Gezondheidsraad op www.belgianinfectioncontrolsociety.be