Over kwaliteit van zorg en communicatie

De Lepeleire J, Keirse M. Wegwijzers naar bijzondere noden. Over kwaliteit van zorg en communicatie. Leuven: Acco; 2013: 144 blz. ISBN 978-90-334-8797-2

Dit boek vormt het derde deel in een reeks van vier boeken over communicatie in de gezondheidszorg. In het eerste boek ‘Aan weerszijden van de stethoscoop. Over kwaliteit van zorg en communicatie’ werd vooral aandacht gegeven aan modellen die aantonen hoe men een vertrouwensrelatie met de patiënt opbouwt. In het tweede deel ‘Competenties in moeilijke situaties. Over kwaliteit van zorg en communicatie’ werd belangrijke achtergrondinformatie gegeven om in diverse moeilijke situaties te communiceren. In dit derde deel worden inzichten en modellen besproken die leiden tot een betere communicatie met personen die vanuit hun anders zijn om een aangepaste benadering vragen.

De tien hoofdstukken zijn geschreven door verschillende auteurs. Telkens wordt een theoretische achtergrond gegeven. Via praktijkvoorbeelden of casussen wordt de theorie verduidelijkt. Schema’s vormen een samenvatting en zijn nadien gemakkelijk raadpleegbaar.

Omdat een goede communicatie met de patiënt essentieel is voor een goede opvolging van de behandeling, is dit boekje aan te raden aan elke arts.

Het eerste hoofdstukje gaat over agressie. Er wordt uitgelegd hoe agressie mogelijk insluipt tijdens het gesprek, hoe dit vermeden of omgebogen kan worden en hoe inzicht in de eigen habituele gedragsstijl en eigen agressiedrempel mogelijkheden biedt om constructiever om te gaan met een conflict.

Voor de benadering van personen met seksuele problemen worden nuttige tips gegeven om tot vraagverdieping te komen. Om het onderwerp bespreekbaar te maken worden tips gegeven in verband met het taalgebruik en een eventuele noodzaak voor verwijzing.

Communicatie met mensen uit een andere cultuur verloopt niet altijd gemakkelijk. De diversiteit van de verschillende culturen zorgt voor de nodige uitdagingen voor zorgverstrekkers en patiënten. De auteurs bespreken daarom adequate grondhoudingen en attitudes. Het driestappenmodel voor de omgang met personen uit andere culturen wordt besproken evenals de voordelen van het werken met een tolk.

Professor M. Deveugele toont hoe je moeilijk te motiveren personen toch kan motiveren om te veranderen. Het model van DiClementi en Prochaska, de cirkel van gedragsverandering, wordt praktisch uitgelegd.

Daarnaast worden de moeilijkheden van een verslavingsprobleem in een ander hoofdstuk besproken. Het nut van kortdurende interventies wordt toegelicht alsook de valkuilen in de relatie met een verslaafde patiënt.

Medisch onverklaarde klachten is tevens een moeilijke topic, die behandeld wordt. Een aantal therapeutische handvaten wordt aangereikt.

Twee andere pathologieën, dementie en psychosen worden in twee aparte hoofdstukjes besproken. De omgang met familie en omgeving evenals het samenwerken met andere diensten wordt in kaart gebracht.

Professor J. Vandenberghe bespreekt ‘personen met een doodswens’. De Vlaamse cijfers liggen heel hoog in vergelijking met het Europese gemiddelde. Het is dus belangrijk dat artsen en andere hulpverleners de signalen beter leren detecteren. Hoe voert men een explorerend gesprek? Hoe bepaalt men de risicofactoren en hoe gaat men om met suïcidale patiënten? De auteur geeft een kritische benadering over ‘dwang en gedwongen opname’.

Bea Maes sluit het boekje af met een hoofdstuk over personen met een verstandelijke beperking. Voor welke ondersteuning zorgt onze samenleving? Hoe kan de levenskwaliteit verbeteren en uiteraard hoe communiceer je met personen met een verstandelijke beperking? Emoties zijn belangrijke signalen en moeten regelmatig geëvalueerd worden. Visuele voorstellingen, gebarentaal en communicatietoestellen kunnen belangrijke hulpmiddelen zijn.

Ik denk dat ik dit boekje niet ver van mijn bureel ga leggen. Bij moeilijkheden met de communicatie kan ik het nadien nog eens nalezen; goed communiceren is immers een leerproces. Het boekje zelf leest vrij vlot en is meestal gemakkelijk te begrijpen.

Lut De Deken