Veilig minder antibiotica: communicatie ook kosteneffectief

De meeste effectieve interventies in klinische studies zijn niet noodzakelijk ook het meest kosteneffectief. Van online training in communicatievaardigheden en in het gebruik van een C-reactief proteïne sneltest is in het Europese project GRACE (www.grace-lrti.org) aangetoond dat ze leiden tot veilig minder antibioticagebruik in de huisartspraktijk.1

Onderzoek in zes Europese landen

Dit onderzoek ging de kosteneffectiviteit na van: 1) een training in communicatievaardigheden ondersteund door interactief gebruik van een patiëntbrochure tijdens de consultatie (Communicatie), 2) training in het gebruik van een C-reactief proteïne sneltest ondersteund door installatie van een toestel in de praktijk (CRP), en 3) de combinatie van Communicatie en CRP in vergelijking met 4) zorg zoals gewoonlijk.

De gezondheidseconomische analyses (kosten-batenanalyse rekening houdend met de kost van resistentie en kosteneffectiviteitsanalyse) werden allebei uitgevoerd vanuit het perspectief van de gezondheidszorg. Ze maakten gebruik van gegevens verzameld in een cluster gerandomiseerd, factorieel, gecontroleerd onderzoek bij volwassen patiënten die zich presenteren met een acute luchtweginfectie in België, Engeland, Nederland, Polen, Spanje en Wales. De primaire uitkomsten waren zogenaamde ‘Quality Adjusted Life Years’ (QALYs) en het percentage vermindering in voorschrijven van antibiotica (zie kader op volgende blz.).

Volgens beide gezondheidseconomische analyses was communicatie de meest kosteneffectieve interventie, tenminste als de kost van resistentie in rekening gebracht werd. Anders zou zorg zoals gewoonlijk het meest kosteneffectief zijn.

Landspecifieke resultaten van de kosten-batenanalyse toonden aan dat voor België, Engeland, Nederland en Wales communicatie het meest kosteneffectief was, terwijl in Polen CRP het meest kosteneffectief was.

Veilig minder antibiotica? Ontdek hoe!

Sinds de Europese Antibioticadag van 2017 is de training in communicatievaardigheiden beschikbaar in het Nederlands en het Frans op het e-learningplatform: www.e-learninghealth.be. Op basis hiervan is een tien minuten online training ontwikkeld met de steun van de Belgische Commissie voor de Coördinatie van het Antibioticumbeleid (BAPCOC), de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu, Domus Medica, la Société Scientifique de Médecine Générale en de Europese Antibioticadag. Deze korte training getiteld ‘Veilig minder antibiotica? Ontdek hoe!’ staat op hetzelfde e-learningplatform.

Beide trainingen kunnen huisartsen helpen om bij patiënten die hen consulteren met een luchtweginfectie, effectief en veilig minder antibiotica te gebruiken. Ze overlopen de acht elementen van een doeltreffend consult inclusief voorbeelden en bieden de deelnemers ook de elektronische versie van de patiëntbrochure ‘Omgaan met hoestklachten’ aan. Deze brochure wordt zeer gesmaakt door patiënten als hun huisarts ze interactief gebruikt tijdens de consultatie én wordt ook bewaard door patiënten als informatie voor later.

Vorige winter werden alle huisartsen in België per brief uitgenodigd om deel te nemen aan deze korte training en ontvingen ze samen met deze uitnodiging ook dertig gedrukte exemplaren van de patiëntbrochure. Collega’s meldden over een dergelijke training: “Deze training in communicatievaardigheden en het gebruik van de bijbehorende patiëntbrochure gaf mij meer vertrouwen in de aanpak van verwachtingen die patiënten hebben i.v.m. antibiotica door antwoorden te geven op veel gestelde vragen en mijn eigen uitleg te ondersteunen.”

Voor wie nog niet deelnam aan de e-learning ‘Veilig minder antibiotica? Ontdek hoe!’, geldt de uitnodiging nog steeds. Met uw deelname aan deze online training en het zorgvuldig gebruik van de patiëntbrochure kan het antibioticagebruik zonder twijfel verder en veilig dalen, en kunnen we de werkzaamheid van antibiotica garanderen voor patiënten die echt niet zonder kunnen.

Samuel Coenen en Sibyl Anthierens

Oppong R, Smith RD, Little P, et al. Cost-effectiveness of internet-based training for primary care clinicians on antibiotic prescribing for acute respiratory tract infections in Europe. J Antimicrob Chemother 2018;73:3189-98.

Literatuur

1 Little P, Stuart B, Francis N, et al. Effects of internet-based training on antibiotic prescribing for acute respiratory tract infections: a multinational, cluster, randomised, factorial, controlled trial. Lancet 2013:382:1175-82. [Vertaling in Huisarts Nu 2013;42:307-9.]