Onvervulde zorgbehoeften in de EU-landen

OESO/European Observatory on Health Systems and Policies (2019), België: Landenprofiel gezondheid 2019, State of Health in the EU, OECD Publishing, Paris/European Observatory on Health Systems and Policies, Brussels. ISBN 9789264508873 (PDF) Series: State of Health in the EU SSN 25227041 (online).

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) is een samenwerkingsverband van 36 landen om het sociaal en economisch beleid te bestuderen en te coördineren. Recent maakte deze instelling een landenprofiel op over de gezondheid van de inwoners in 30 Europese landen en de toegankelijkheid van hun gezondheidssysteem.

Gemiddeld gezien heeft in België slechts 2% van de inwoners een onvervulde zorgbehoefte (figuur). De uitgebreide medische dienstverlening in ons land vraagt voor de meeste diensten een eigen bijdrage van de patiënt. Dat zorgt voor verschillen in onvervulde zorgbehoeften. Voor mensen met een hoog en gemiddeld inkomen scoort België behoorlijk, maar 7% van de patiënten met een laag inkomen geeft aan dat het gezondheidssysteem hun zorgbehoeften niet kan opvangen. De figuur toont dat de ons omringende landen beter scoren in de opvang van deze lage inkomensgroep.


Kwetsbare groepen blijven in de kou

In België is de toegang tot zorg voor kwetsbare groepen niet evident. Zij worden vaak niet gedekt door de ziekteverzekering en stellen noodzakelijke zorgen uit. Wanneer ze erg ziek worden, belanden ze op de spoeddiensten.

Irreguliere migranten (personen zonder verblijfsvergunning voor België) hebben enkel recht op ‘dringende medische hulp’, maar slechts weinigen doen een beroep op dit medisch aanbod. In 2013 heeft slechts 10-20% van de irreguliere migranten ten minste één keer contact gehad met een medische dienst tegenover 90% van de mensen die bij een ziekenfonds zijn aangesloten.

Personen die om internationale bescherming verzoeken (asielzoekers), verblijven, in afwachting van een uitspraak, in opvangcentra. Elk asielcentrum is verantwoordelijk voor het organiseren van medische diensten. Dat kan zijn door een (huis)arts die in het centrum medische permanentie doet of via afspraken met lokale huisartsen. Er is echter weinig bekend over het daadwerkelijke gebruik van deze gezondheidsdiensten.

Ook daklozen hebben recht op gezondheidszorg. In een onderzoek uit 2016-17 gaf 8% van de daklozen aan nooit gebruik te maken van de reguliere gezondheidszorg. Mede door hun terughoudendheid om (medische) hulp te zoeken, maken zij gebruik van de spoeddiensten bij ernstige medische problemen.

Meer verpleegkundigen, minder artsen

Ook al blijven kwetsbare groepen in ons gezondheidssysteem in de kou staan, België heeft voldoende gezondheidswerkers om de zorgnoden op te vangen.

In 2017 bedroeg het aantal praktiserende artsen 3,1 per 1000 inwoners (EU-gemiddelde: 3,6 per 1000). Maar net als in de meeste andere EU-landen is het aandeel huisartsen binnen het artsenkorps gedaald: van 42% in 2000 naar 37% in 2017. Het aantal verpleegkundigen daarentegen is het afgelopen decennium gestegen tot 11 per 1000 inwoners in 2016, vergeleken met 9 per 1000 inwoners in 2005, ruim boven het EU-gemiddelde (8,5 per 1000). Veel verpleegkundigen werken deeltijds, waardoor het daadwerkelijke aanbod van hun diensten lager ligt.

Dirk Avonts

Samengevat

België scoort ondermaats in de toegang tot de gezondheidszorg voor mensen met een laag inkomen. 7% geeft aan dat het gezondheidssysteem hun zorgbehoeften niet kan opvangen, tegenover het Europese gemiddelde van 3,3%. Ook al blijven deze kwetsbare groepen in ons gezondheidssysteem in de kou staan, België heeft voldoende gezondheidswerkers om de zorgnoden op te vangen.