Henriksson C, Boström A-M, Wiklund I. What effect does breastfeeding have on celiac disease? A systematic review update. EBM 2013;18:98-103.

Op coeliakie werd dit jaar in Huisarts Nu al uitgebreid ingegaan.1,2 De onderliggende etiologie van coeliakie is weinig begrepen. 

Een nieuwe systematische review die het verband tussen borstvoeding en de ziekte bestudeert, verwoordt het kernachtig: wellicht gaat het om een combinatie van een aangeboren en een adaptieve immuunreactie op gluten. Wat die adaptieve reactie juist inhoudt en waardoor ze wordt getriggerd, is voer voor onderzoek. In het verleden werd een mogelijk verband met het geven van borstvoeding al nagekeken. Een systematische review en meta-analyse van publicaties tussen de jaren 1966 en 2004 toont een risicoreductie van 52% op het ontwikkelen van coeliakie bij kinderen die borstvoeding krijgen op het moment van glutenintroductie.3

De auteurs van de nieuwe review wilden vooral weten wat er sinds 2004 aan wetenschap is toegevoegd. Niet zo heel veel, zo blijkt. De zoektocht naar bruikbaar onderzoek leverde uiteindelijk slechts vier studies op, waarvan twee retrospectief en klein in opzet. Enkel één studie werkte met een controlegroep. Twee werden door de auteurs bedacht met een matig, één met een hoog risico op bias. Omwille van de grote verschillen in beoordeling en statistische methodes was het uitvoeren van een meta-analyse bovendien onmogelijk.

Twee van de vier studies (de retrospectieve) toonden een positief verband tussen de duur van de borstvoeding en het tijdstip van het begin van de ziekte. Twee studies bevestigden dat borstvoeding op het moment van glutenintroductie een beschermende invloed heeft. Een prospectieve studie uit de Verenigde Staten, die een cohort van 1560 kinderen gedurende tien jaar volgde en waar uiteindelijk 51 kinderen de ziekte kregen, kon dan weer geen enkel significant verband aantonen.

De vraag is of we met dergelijke tegenstrijdige resultaten en heel wat beperkingen kunnen spreken van een effect. De auteurs baseren zich in de discussie vooral op de bevindingen van de oudere review om te stellen dat borstvoeding een belangrijke rol speelt in het vertragen en/of voorkomen van coeliakie. De aangebrachte evidentie in deze laatste nieuwe review is nogal zwak om het belang van deze rol duidelijk te staven. Meer eenduidige evidentie om het belang van borstvoeding te staven vindt u verderop in dit themanummer.

Nicholas Matthijs


  1. Eising J, Damoiseaux R, Meijssen M. Vertraagde diagnosestelling bij coeliakie. Een retrospectief onderzoek. Huisarts Nu 2013;42:36-40.
  2. Van Hooste E, Ferrant L, Hoe het kaf van het koren scheiden? Coeliakie, niet-coeliakie glutengevoeligheid en tarweallergie. Huisarts Nu 2013;42:57-9.
  3. Akobeng AK, Ramanan AV, Buchan I, et al. Effect of breast feeding on risk of celiac disease: A systematic review and metaanalysis of observational studies. Arch Dis Child 2006;91:39-43.