Themadossier dikkedarmkankerscreening

Dikkedarmkanker is in Vlaanderen (cijfers 2015) de derde meest voorkomende kanker bij mannen (na prostaat- en longkanker) en de tweede meest voorkomende kanker bij vrouwen (na borstkanker). In Vlaanderen kregen 5646 Vlamingen in 2015 de diagnose dikkedarmkanker: 3269 mannen en 2377 vrouwen.

De ruwe incidentie van dikkedarmkanker bedraagt 102,7 per 100 000 persoonsjaren voor mannen en 72,9 per 100 000 persoonsjaren voor vrouwen in Vlaanderen. Literatuur leert ons dat vroegtijdig opsporen gezondheidswinst oplevert en mede daarom startte de Vlaamse overheid in oktober 2013 met een bevolkingsonderzoek naar dikkedarmkanker.

Dit dossier bundelt alle relevante informatie met betrekking tot de vroegopsporing van darmkanker zoals de wetenschappelijke onderbouwing, praktijkinstrumenten en patiëntenmateriaal

Wetenschappelijke onderbouwing

Richtlijn

De richtlijn Dikkedarmkankerscreening (2017) werd door Domus Medica ontwikkeld en door CEBAM gecertificeerd. Deze richtlijn wenst complementair te zijn aan het georganiseerd bevolkingsonderzoek en geeft de huisarts informatie over:

  • het aanbevolen screeningsinstrument;
  • de werking van het huidige Vlaamse Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker, inclusief de voor- en nadelen en de rol van de huisarts hierin
  • hoe screenen bij personen buiten de doelgroep van het bevolkingsonderzoek (de 50- t.e.m. 54-jarigen, 74-plussers en personen met een verhoogd familiaal of genetisch risico).

De richtlijn wordt regelmatig ge-update met opvolgrapporten.

Wetenschappelijke onderbouwing door anderen

Praktijkinstrumenten

De steekkaart

De steekkaart dikkedarmkankerscreening is een handige tool waar aan de hand van een beslisboom het risico op darmkanker correct kan worden ingeschat. 

De Gezondheidsgids

De Gezondheidsgids, het praktijkinstrument van Domus Medica voor een individueel preventieplan lijnt de doelgroepen voor colorectale kankerscreening af en begeleidt u bij het beoordelen van het risico en het te voeren beleid.

Didactisch materiaal bevolkingsonderzoek

Op de website van het bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker, onder het item 'professionelen  vindt u het organigram van het Vlaams bevolkingsonderzoek en is er oa. didactisch materiaal beschikbaar over het gebruik van iFOBT test. Het Centrum voor Kankeropsporing heeft alle gegevens over het opsporen van dikkedarmkanker samengevat in een overzichtelijke infosheet.

U kunt de infosheet bevolkingsonderzoek_DDK hieronder downloaden.

Patiëntenmaterialen

Enkele betrouwbare en nuttige folders, gebruiksaanwijzingen en websites voor patiënten zijn hier verzameld.

  • De website van onze Nederlandse collega's: Thuisarts.nl. Zij beschikt over begrijpelijke patiëntenfolders met betrekking tot darmkanker.
  • De vzw "Stop Darmkanker" wil iedereen overtuigen van het belang van vroegtijdige opsporing. 
  • De vzw FAPA wil artsen helpen bij het informeren van patiënten en hun familie over alle aspecten van hun aandoening en hen bijstaan in de bevordering van een regelmatige en blijvende opvolging van deze patiënten. Dit gebeurt via de nationale registratie van families met het familiale adenomateuze polyposissyndroom of met het syndroom van Lynch wil

Publicaties

Dekker, N. (2018). Vroegtijdige opsporing van dikkedarmkanker, Huisarts Nu, 47(2).