vrije_valDemyttenaere B.
In vrije val. Armoede in België.

Antwerpen: Manteau, 2006 (tweede druk): 230 blz. ISBN: 978-90-223-1796-9; prijs: €14,95.

Bart Demyttenaere is niet enkel bekend als schrijver van kinder- en jeugdboeken; hij schrijft ook voor volwassenen zowel fictie als non-fictie, zoals dit boek over armoede in België.
Ondanks het feit dat Vlaanderen tot één van de rijkste regio’s ter wereld behoort en ondanks alle sociale voorzieningen, leeft toch nog 13% van de bevolking in armoede (cijfers gepubliceerd in 2003). Als je nooit echt arm geweest bent, begrijp je waarschijnlijk de armen niet.  Je sterft niet direct van armoede, maar het gebeurt langzaam, vanaf de eerste kansarme dag tot de laatste. Linda verwoordt het zo in het boek: “Als je de armoede nadert, doe je een grote ontdekking die van grotere betekenis is dan elke andere. Je ontdekt verveling en nare complicaties en het begin van honger, maar je ontdekt ook de grote verlossende kant van de armoede: het feit dat de toekomst wordt vernietigd.”

 

De auteur heeft zich proberen in te leven in de problematiek. Eerst laat hij zeven mensen hun getuigenis vertellen. Daarna vertelt hij over zijn inleefweek in Brussel, zijn gesprekken met armen, met hulpverleners, de betekenis van thuisloosheid, het huis der gezinnen, het buurthuis, het nachtasiel.

Verder is er een neerslag van zijn dieptegesprek met Lut Goossen van vzw De Link. Mensen in armoede zijn niet gebaat met een betuttelende houding van de buitenwereld. Door goedbedoeld maar misplaatst medelijden wordt de algemene negatieve situatie waarin armen verkeren, dikwijls extra beklemtoond. De samenleving heeft de plicht een brug te slaan naar mensen in armoede, omdat diezelfde samenleving aan de basis ligt van een fundamenteel gebrek aan kansen. Het beleid moet de voorwaarden scheppen om daadwerkelijk aan effectieve kansarmoedebestrijding te doen, wat alleen in nauw overleg met de doelgroep zelf kan. Het gelijkekansenbeleid heeft slechts kans op slagen als armen zelf rechtstreeks in de regelgeving worden betrokken.

Verder legt de auteur de moeilijkheden uit die de armen ondervinden bij het recht op werk, wonen, gezondheid, onderwijs, cultuur en ontspanning, een bankrekening en een verzekering.

In zijn laatste hoofdstuk beschrijft hij de problematiek van de deurwaarder. Hoewel een deurwaarder belangrijk is om ons economisch systeem te blijven garanderen, is het ook van belang dat hij een sociaal aanvoelen behoudt en respect blijft hebben voor de mensen en hun omstandigheden. Het is ook niet de taak van de deurwaarder om iemand moreel te veroordelen – uiteindelijk weet je niet hoe iemand in zo’n situatie is terechtgekomen.

Ik heb het grootste deel van dit boek in het vliegtuig gelezen, toen ik terugkwam van een reis naar Oezbekistan, waar heel veel zichtbare armoede is: huizen met daken van eternietplaten ondanks de strenge winters, kinderen met luizen, kinderarbeid, slechte wegen en een ondermaats sanitair volgens onze normen. Hier is de armoede niet altijd zo zichtbaar, maar zeker in de steden is er een toenemende trend van mensen die met weinig middelen moeten rondkomen en die weinig kansen hebben om een ‘normaal leven’ te leiden.

Lut De Deken