2002; 31e jaargang

01 januari 02

Cholesterolverlagende therapie

-

RIZIV-criteria vormen een dure paradox
M. Lemiengre
De publicatie van belangrijke trials in verband met statinen tijdens de jaren 1994-1998 had tot gevolg dat er nieuwe mogelijkheden kwamen om zowel in primaire als in secundaire preventie medicamenteus de evolutie van ziekten van hart en bloedvaten te beïnvloeden. Ziekten van hart en bloedvaten zijn de belangrijkste oorzaak van sterfte in het rijke westen; het zou gaan om meer dan 40% van alle doodsoorzaken.
Huisarts Nu 2002;31(1):2-4

Lees meer

Primaire cardiovasculaire preventie met statinen

-

Grote discrepanties tussen Europese, Nederlandse en Belgische criteria
E. Van Diest, E. Stoffelen, L. Wydooghe, D. Van Duppen, L. Seuntjens, P. Van der Stuyft
In een groepspraktijk in Antwerpen werden in februari-maart 2000 143 patiënten betrokken in een onderzoek naar het voorschrijven van statinen bij primaire cardiovasculaire preventie. Volgens de richtlijnen van de 'European Society of Cardiology' (ESC) en deze van het Nederlands Huisartsengenootschap (NHG) werd per patiënt berekend wat het absolute risico op cardiovasculair lijden in de komende tien jaar was en werd bepaald of de drempel tot het voorschrijven van statinen werd bereikt.
Huisarts Nu 2002;31(1):5-11

Lees meer

Secundaire preventie na een myocardinfarct

-

Opvolgbeleid
E. De Bondt, B. Spinnewijn
Er is in de opleiding van de huisarts de laatste jaren heel veel geïnvesteerd. Tijdens de driejarige opleiding krijgen huisartsen in beroepsopleiding (HIBO) de kans om de belangrijke theoretische kaders die het vak vorm geven, in de praktijk toe te passen. Kwaliteitszorg en kwaliteitsbevordering zijn één van die theoretische kaders.
Huisarts Nu 2002;31(1):12-17

Lees meer

Groepspraktijken van Vlaamse huisartsen

-

Samenstelling en gestructureerde samenwerking
N. Boffin, R. Cuypers, J. De Smedt, L. Pas
De groepspraktijk in Vlaanderen is nog steeds in grote mate een familieaangelegenheid. Uit een enquête, die op vraag van het ministerie van Volksgezondheid werd gehouden, blijkt dat 43% van de groepsleden een partner- of familierelatie met een ander lid uit de praktijk heeft. Er zijn wel indicaties dat daarin verandering komt: de groepspraktijken zonder familie- of partnerrelaties zijn immers jonger dan deze mét.
Huisarts Nu 2002;31(1):18-23

Lees meer

Groepspraktijken van Vlaamse huisartsen

-

Werkbelasting en tijdsbesteding
N. Boffin, R. Cuypers, J. De Smedt, L. Pas
Dit is het tweede artikel waarin verslag wordt gedaan van een schriftelijke enquête bij 323 Vlaamse huisartsen uit evenveel groepspraktijken. In dit deel worden de werkbelasting en tijdsbesteding in groepspraktijken belicht. Uit de cijfers blijkt dat vrouwelijke huisartsen in groepspraktijken minder uren per week werken en minder patiënten zien, vooral op huisbezoek.
Huisarts Nu 2002;31(1):24-28

Lees meer

Niveaus van bewijskracht

-

P. Van Royen
Resultaten van wetenschappelijk onderzoek vormen een belangrijke pijler voor het opstellen van aanbevelingen voor goede medische praktijk. Volgens de principes van de 'evidence-based medicine' moeten beslissingen in de aanbevelingen worden genomen op basis van het beste beschikbare bewijsmateriaal. Niet alle 'evidence' is in kwaliteit en in vorm identiek.
Huisarts Nu 2002;31(2):54-57

Lees meer

Vaginitis en vaginose

-

Aanbeveling voor goede medischa praktijkvoering
J. Vandevoorde, P. Van Royen, H. Loeters, J. De Becker, J. Michels, A. De Sutter
Vaginale klachten vormen één van de meest frequente problemen in de dagelijkse huisartsenpraktijk. Ze komen voor met een frequentie van ongeveer 29 gevallen per 1.000 vrouwen. In een gemiddelde praktijk ziet een huisarts een à tweemaal per week een vrouw met vaginale klachten. Bij ongeveer twee derde van alle vaginale klachten is een vaginitis of vaginose de oorzaak. Een waaier van andere aandoeningen kan een rol spelen in het ontstaan van vaginale klachten bij het overige één derde.
Huisarts Nu 2002;31(2):58-77

Lees meer

Aanbevelingen in de Vlaamse huisartsenpraktijk

-

Een enquête naar gebruik en attitudes
Van Royen, A. Van den Bruel, L. De Schampheleire, H. Van Bever
Om de kwaliteit van de gezondheidszorg te bevorderen worden er voor de huisartsengeneeskundige praktijk steeds meer aanbevelingen of richtlijnen opgesteld. Welke houding hebben huisartsen tegenover dergelijke aanbevelingen? Zijn zij van oordeel dat die daadwerkelijk bijdragen tot een betere klinische zorg? Uit dit enquêteonderzoek onder 209 Vlaamse huisartsen blijkt dat de meeste huisartsen wel positief staan tegenover de aanbevelingen.
Huisarts Nu 2002;31(2):78-85

Lees meer

De huisarts en het Vlaams Fonds

-

Opmars naar een betere gehandicaptenzorg
B. De Groof
Het in 1991 opgerichte Vlaams Fonds voor Sociale Integratie van Personen met een Handicap ijvert voor de sociale integratie van gehandicapten. Zorgvoorziening, opleiding en tewerkstelling, individuele materiële hulp en het persoonlijk assistentiebudget liggen aan de basis van hun beleid. Dit artikel vat samen wat het Vlaams Fonds de huisarts en de gehandicapte kan bieden in hun gemeenschappelijke zoektocht naar een optimale gehandicaptenbegeleiding.
Huisarts Nu 2002;31(3):110-120

Lees meer

Hoeveel hersenen heeft de menselijke geest nodig?

-

De wetenschappelijke, klinische en opvoedkundige implicaties van ecologische plasticiteit
J. Lebeer
Onze hersenen zijn een dynamisch orgaan dat zich kan aanpassen als respons op aanleren of hersenbeschadiging. Dit aanpassingsvermogen wordt ook plasticiteit genoemd. Bij kinderen met ernstige hersenbeschadigingen bijvoorbeeld worden soms onverwachte functionele verbeteringen vastgesteld. Hoe kan dit? Hoe groot is die plasticiteit van onze hersenen? Neemt die af naarmate we ouder worden? En kunnen omgevingsfactoren onze hersenstructuur en -functies beïnvloeden?
Huisarts Nu 2002;31(3):121-129

Lees meer

Defensieve geneeskunde

-

Het antwoord op patiëntenrechten?
K. Raes
Patiënten worden steeds mondiger, wat zich uit in een toenemend rechtenbewustzijn en aansprakelijkheidsdenken. Ze kunnen naar de rechter stappen omwille van een medische fout en schadeclaims stellen. Om zich hiertegen in te dekken zouden artsen kunnen kiezen voor een steeds defensievere geneeskunde. Nodeloze onderzoeken moeten dan aantonen dat artsen toch wel alles hebben onderzocht en contractuele afspraken tussen arts en patiënt moeten elke schadeclaim op voorhand vastleggen.
Huisarts Nu 2002;31(3):130-134

Lees meer

Lezersreactie: aanbeveling 'Stoppen met roken'

-

D. Van Duppen
Ik apprecieer dat de aanbeveling 'Stoppen met roken' een zekere kritische terughoudendheid ontwikkelt omtrent het gebruik van bupropion. Vermeld wordt dat de wisselende resultaten van trials met meerdere andere antidepressiva echter aanzetten tot enige omzichtigheid in de beoordeling van bupropion.
Huisarts Nu 2002;31(3):135-136

Lees meer

Orale anticonceptie

-

Aanbeveling voor goede medische praktijkvoering
L. Peremans, J. Michels, P. Van Royen, W. Van Peer
De laatste jaren is het beleid ten aanzien van hormonale orale anticonceptie, die zowel oestrogenen als progestagenen bevat, sterk geëvolueerd. Gezien de uitgebreidheid van het onderwerp beperkt deze aanbeveling zich tot de hormonale orale anticonceptie, het eigenlijke pilvoorschrift. Omwille van de beperkte ervaring met hormonaal inplant wordt deze vorm van anticonceptie niet in de aanbeveling opgenomen.
Huisarts Nu 2002;31(4):163-182

Lees meer

Kennis van contraceptie en verwachtingen bij adolescenten

-

De huisarts als bron van gezondheidsinformatie
L. Peremans, I. Hermann, D. Avonts, P. Van Royen, J. Denekens
Wat zijn de noden en verwachtingen van adolescenten met betrekking tot goed anticonceptiegebruik? Hoe is hun houding ten opzichte van hulpverleners? Hiernaar werd een kwalitatief focusgroepenonderzoek gedaan bij 26 meisjes van gemiddeld 17 jaar oud. Hun kennis over het dagelijks gebruik en de bijwerkingen van contraceptiva bleek onvoldoende en vaak ook onjuist.
Huisarts Nu 2002;31(4):183-191

Lees meer

Mantelzorgers van dementerende bejaarden

-

Wie is de mantelzorger? Wat is zijn taak?
B. Schoenmakers, F. Buntinx, J. De Lepeleire, M. Ylieff, O. Fontaine
Het welslagen van de mantelzorg wordt grotendeels bepaald door de manier waarop de mantelzorger de zorgsituatie percipieert en hoe hij of zij omgaat met de subjectieve werkbelasting. Het verzorgen van een dementerend familielid bijvoorbeeld kan voor de mantelzorger een zware fysieke en mentale opdracht zijn. Hoe kan hun werkbelasting worden verlicht en op welke manier kan de huisarts hiertoe bijdragen?
Huisarts Nu 2002;31(5):218-224

Lees meer

Diagnose en behandeling van dementie in de eerste lijn

-

Nood aan een nieuw concept en een aangepaste procedure
J. De Lepeleire, J. Heyrman
Welke symptomen zijn kenmerkend voor het vroege stadium van dementie en op welke diagnostische hulpmiddelen kan de huisarts zich beroepen om een vroegdiagnose te stellen? Uit onderzoek blijkt dat in een huisartsenpraktijk de eerste tekenen van dementie zoals geheugenstoornissen vaak niet de meest klassieke zijn en dat stoornissen in het dagelijks functioneren en gedragsproblemen prominenter aanwezig zijn.
Huisarts Nu 2002;31(5):225-233

Lees meer

Generische medicatie

-

Wat is de mening van de Vlaamse patiënt?
H. De Greve, G. Van Hal, J. Totté, A. Meheus
De afgelopen maanden was het onderwerp 'generische medicatie' niet uit de Belgische actualiteit weg te branden. Overheid en farmaceutische industrie kwamen beurtelings met argumenten om het gebruik van generica al dan niet te stimuleren. Andere partijen zoals genericaproducenten, ziekenfondsen, artsen en apothekers lieten uitvoerig hun mening horen. Een debat dat de patiënt, de belangrijkste betrokkene, boven zijn hoofd ziet gebeuren.
Huisarts Nu 2002;31(5):234-238

Lees meer

Lezersreactie: Borstkankerscreening

-

B. Beyens, K. Dupont, E. Rombaut, R. Weemaes
In Minerva van het Huisarts Nu-nummer van mei 2001 verscheen over het onderwerp'Borstkankerscreening' een kritisch artikel. In 2000 motiveerde de gevalideerde aanbeveling 'Preventie van borstkanker' (Huisarts Nu 2000;29: 242-59) reeds een sterk verspreide screening in de groep van vrouwen tussen 50 en 69 jaar.
Huisarts Nu 2002;31(5):239-242

Lees meer

Cervixkankerscreening

-

Aanbeveling voor goed medische praktijkvoering
F. Smeets, L. De Deken, R. Baeten, F. Govaerts
De incidentie van cervixkanker is in België vrij hoog in vergelijking met een aantal andere West-Europese landen. Cervixkankeropsporing voldoet aan de criteria voor zinvolle opsporing. Er is een multidisciplinaire consensus over afname van uitstrijkjes, over uniformering in de protocollering van cervixuitstrijkjes en over de opvolging van gevonden afwijkingen in cervixcytologie.
Huisarts Nu 2002;31(6):275-295

Lees meer

Mantelzorgers van dementerende bejaarden

-

Impact op het algemeen welzijn van de mantelzorger
B. Schoenmakers, F. Buntinx, J. De Lepeleire, M. Ylieff, O. Fontaine
Mantelzorgers die zich engageren in een thuiszorgsituatie, hebben vaak te lijden onder een grote fysieke en psychische werkbelasting. Depressie, burn-out en stress komen voor bij 50 tot 80% van de mantelzorgers. De manier waarop zij met de zorgsituatie omgaan, is bepalend voor het succes van de mantelzorg. In dit tweede artikel wordt aandacht besteed aan de zorgcontext en de invloed ervan op de mantelzorger.
Huisarts Nu 2002;31(6):296-302

Lees meer

Huisarts gevraagd?

-

De valkuilen van een advertentie
M. Lemiengre
De mensen die verantwoordelijk zijn voor de advertenties in 'Huisarts Nu' en de redactie werken onafhankelijk van elkaar. Vandaar dat we nogal vreemd opkeken toen een ons niet onbekende collega ons onlangs uitnodigde om het waar te maken boven de Moerdijk. Daar verdien je immers meer en werk je minder.
Huisarts Nu 2002;31(7):334

Lees meer

De seksuele gevolgen van hysterectomie

-

Een vergelijkende literatuurstudie
H. Philips, D. Avonts, L. Peremans, E. Vermeire, P. Van Royen, J. Denekens
Hysterectomie is één van de meest courant uitgevoerde heelkundige ingrepen. In de realiteit van de medische consultatie blijkt dat vrouwen zich daarna doorgaans beter voelen. Maar kan dit ook gestaafd worden aan de hand van wetenschappelijk onderbouwde gegevens? Deze literatuurstudie vergeleek een achttal studies en concludeerde dat hysterectomie een eerder positief effect heeft op de vrouw en haar seksueel functioneren.
Huisarts Nu 2002;31(7):335-344

Lees meer

Mantelzorgers van dementerende bejaarden

-

Interventies en ondersteuning
B. Schoenmakers, F. Buntinx, J. De Lepeleire, M. Ylieff, O. Fontaine
Bij het organiseren van de thuiszorgsituatie wordt rekening gehouden met de zorgbehoefte van de dementerende bejaarde. De noden, beperkingen en wensen van de mantelzorger worden daarbij vaak over het hoofd gezien. Wanneer de thuiszorgsituatie dreigt te ontsporen, roepen mantelzorgers bovendien ook zelden professionele hulp in. Nochtans kan het inschakelen van een zorgcoördinator of de implementatie van een zorgplan de zorgsituatie aanzienlijk verbeteren.
Huisarts Nu 2002;31(7):345-352

Lees meer

Lezersreactie: orale anticonceptie

-

B. Van Damme, L. Peremans
Ik heb met aandacht de aanbeveling 'Orale contraceptie'; gelezen. Afgaande op mijn praktijkervaring mis ik in de aanbeveling de vermelding van een recent gehoorde klacht, namelijk die van 'storende borstvergroting'.
Huisarts Nu 2002;31(7):353

Lees meer

Loslatingspijn. Is er leven na Minerva?

-

M. Lemiengre
Het is u waarschijnlijk al wel opgevallen: het aantal tijdschriften in dezelfde wikkel is nog maar eens toegenomen. Vier jaar terug konden we met enige fierheid aankondigen dat Huisarts Nu als draagmoeder zou fungeren voor een nieuw tijdschrift Minerva.
Huisarts Nu 2002;31(8):386-387

Lees meer

Antibiotica voor acute hoest

-

Tijd voor actie?
S. Coenen
In dit nummer van Huisarts Nu vindt u de aanbeveling voor goede medische praktijkvoering: acute hoest. De publicatie valt mooi samen met de traditionele toename van het aantal consultaties voor luchtweginfecties in het najaar.
Huisarts Nu 2002:31(8):388-390

Lees meer

Acute hoest

-

Aanbeveling voor goede medische praktijkvoering
S. Coenen, P. Van Royen, K. Van Poeck, J. Michels, P. Dieleman, S. Lemoyne, J. Denekens
Hoesten is de meest voorkomende klacht in de huisartsenpraktijk. Ongeveer één op tien patiënten consulteert met hoest. In drie op vier gevallen worden luchtweginfecties (LWIs) gediagnosticeerd. Nochtans is het in de huisartsenpraktijk niet eenvoudig een infectieuze van een nietinfectieuze etiologie te onderscheiden.
Huisarts Nu 2002;31(8):391-411

Lees meer

Vlaams onderzoek in de internationale literatuur

-

Huisarts Nu 2002;31(8):418-419

Lees meer

Rolwagens en andere loophulpen

-

Een overzicht
M. Leurs
Elke arts mag aan zijn patiënt een rolwagen, orthopedische driewieler of looprek voorschrijven. Dit gebeurt aan de hand van een gestandaardiseerd medisch voorschrift. Dergelijke hulptoestellen worden slechts terugbetaald als het gebruik ervan definitief of althans noodzakelijk is gedurende vastgestelde termijnen. Nochtans zijn voor sommige types rolwagens andere specifieke voorwaarden van toepassing.
Huisarts Nu 2002;31(8):412-417

Lees meer

Lezersreactie: orale anticonceptie

-

nv. Schering, L. Peremans
Volgens de titel gaat het om orale anticonceptiva, doch reeds in de inleiding hebt u het over het hormonaal inplant dat u wegens te beperkte ervaring op een later tijdstip wilt behandelen. In de lijst met de orale contraceptiva op blz. 182 vermeldt u wel de langwerkende inspuitbare preparaten.
Huisarts Nu 2002;31(8):420-421

Lees meer

Spoedgevallen en spoedgevallendiensten in een Vlaamse regio

-

Een registratieonderzoek door huisartsen
R. Remmen, M. Teblick, L. Seuntjens, P. Doiercken, V. Van Riet, J. Verwaest
Ziekenhuizen en specialisten in een privé-praktijk bieden patiënten laagdrempelige hulp. Als gevolg daarvan krijgen zij dikwijls te maken met eenvoudige urgenties die een huisarts evengoed kan behandelen. In de regio Turnhout gebeurde in 1999 een kleinschalig beschrijvend onderzoek naar de rol van de spoeddiensten in de regionale ziekenhuizen.
Huisarts Nu 2002;31(9):426-432

Lees meer

Determinanten voor de plaats van palliatieve zorg

-

Een retrospectief, explorerend en beschrijvend onderzoek
B. Van den Eynden, I. Hermann, K. Herweyvers, J. Denekens, P. Van Royen, L. Vermeulen, D. Schrijvers
Eerder onderzoek in oncologische centra van de regio Antwerpen bracht aan het licht dat 77% van de kankerpatiënten in het ziekenhuis sterft, 20% thuis en 3% in een palliatieve eenheid. Daartegenover staat dat 50 à 70% van de terminale patiënten verkiest om in een thuissituatie te sterven. Dit retrospectief en beschrijvend onderzoek identificeerde de factoren die de keuze van de plaats van palliatieve zorg en sterven van terminale patiënten beïnvloeden.
Huisarts Nu 2002;31(9):433-439

Lees meer

Anaal bloedverlies en colorectale kanker in de huisartsenpraktijk

-

Een diagnostische studie
H. Wauters, V. Van Casteren, F. Buntinx
Anaal bloedverlies is meestal te wijten aan relatief banale aandoeningen. Nochtans stijgt de waarschijnlijkheid van colorectale kanker significant bij 60-plussers, vooral wanneer het bloedverlies geassocieerd is met vermoeidheid, gewichtsverlies of een palpabel gezwel. Deze diagnostische studie onderzocht de voorspellende waarde van anaal bloedverlies voor kankerdiagnose.
Huisarts Nu 2002;31(9):440-442

Lees meer

Op een ander manier naar ouderen kijken

-

Integratie van vernieuwende concepten in de ouderenzorg
J. De Lepeleire
Ons sociaal zekerheidssysteem is opgebouwd rond het 'invaliditeitsconcept' van ouderdom. Dit wil zeggen dat bij de bepaling van de zorgbehoefte wordt nagegaan wat de bejaarde niet meer kan en welke invaliditeit hij/ zij heeft. Deze visie is te eng en bevordert geenszins zelfzorg en autonomie. De toepassing van het concept kwetsbaarheid biedt tal van perspectieven op diagnostisch en therapeutisch vlak.
Huisarts Nu 2002;31(9):443-449

Lees meer

Het risico van sporadische en erfelijke borstkanker

-

Benadering in de huisartsenpraktijk
M. Welkenhuysen, G. Evers-Kiekebooms
Hoe goed kan de huisarts het borstkankerrisico van zijn patiënten inschatten? Deze vraag was de inzet van een onderzoek waarin aan 356 huisartsen werd gevraagd het risico van borstkanker van twee indexpatiënten (de eerste met hoog risico, de tweede met laag risico) en hun verwanten te beoordelen. Het risico in de laagrisicosituatie werd door de meeste artsen juist ingeschat.
Huisarts Nu 2002;31(10):458-467

Lees meer

Detectie van alcoholmisbruik of -afhankelijkheid in de huisartsenpraktijk

-

diagnostische nauwkeurigheid van vragenlijsten en laboratoriumtests
B. Aertgeerts, F. Buntinx, S. Ansoms, J. Fevery
Patiënten met een drankprobleem worden door hun huisarts vaak niet herkend. Toch is een tijdige interventie van belang om de gezondheidsrisico's voor de patiënt en diens omgeving te beperken. Deze studie werd verricht op een steekproef van 1.992 patiënten ouder dan achttien jaar uit een populatie van 69 praktijken van een welomschreven regio.
Huisarts Nu 2002;31(10):468-479

Lees meer

ROC-curves in de Medische Besliskunde

-

Theoretische beschouwing
R. Bruyninckx
Voor de screening naar alcoholmisbruik en -afhankelijkheid worden in het artikel van collega Aertgeerts verschillende screeningsmethoden (vragenlijsten en laboratoriumtests) met elkaar vergeleken. De resultaten worden voorgesteld door middel van grafieken met ROC-curves.
Huisarts Nu 2002;31(10):480-481

Lees meer